Bacteriofagen:
oplossing tegen
antibioticaresistentie?

Antibioticaresistentie is een groeiend probleem. en er wordt hard gewerkt om dit probleem terug te dringen. In de media hoor je met enige regelmaat over een behandeling met bacteriofagen. Deze behandeling lijkt veelbelovend in de strijd tegen antibioticaresistentie en behandelaars worden dan ook regelmatig geconfronteerd met patiënten die vragen om deze behandelmethode. Volgens het RIVM zijn bacteriofagen geen goed alternatief voor antibiotica. In ieder geval de komende jaren nog niet.

Het RIVM voerde in opdracht van het Ministerie van VWS een onderzoek uit naar de huidige kennis over bacteriofagen (ofwel fagen) voor de behandeling van infecties bij mensen. Er blijkt nog veel onderzoek nodig voordat deze bacterie-vretende virussen ingezet kunnen worden om infecties te bestrijden. Bovendien moeten ook ingewikkelde registratieprocedures doorlopen worden voor fagen als geneesmiddel gebruikt mogen worden.

Wat zijn bacteriofagen?

Bacteriofagen zijn virussen die bacteriën kunnen doden. Ze werden begin vorige eeuw ontdekt, ongeveer tegelijk met antibiotica. Fagen werken op een andere manier dan antibiotica. In theorie zouden ze daarom kunnen worden ingezet om infecties te behandelen die ongevoelig zijn voor antibiotica. Er is echter nog te weinig onderbouwd klinisch onderzoek beschikbaar naar de meerwaarde van de behandeling met bacteriofagen. Dit zelfde geldt ook voor de veiligheid van de behandeling en het gebruik bij meerdere soorten infecties.

Dat betekent overigens niet dat bacteriofagen niet werkzaam zijn tegen infecties. In individuele gevallen lijken ze te helpen bij de bestrijding van sommige infecties, al bestaan daar nauwelijks wetenschappelijke gegevens over.

Hoe werkt een faag?

Het voordeel van bacteriofagen is dat ze heel gericht werken tegen één type bacterie, maar dat is tegelijkertijd ook hun nadeel. Fagen kunnen niet snel worden ingezet bij infecties: je moet eerst de ziekmakende bacterie identificeren. Daarna kun je pas een bijpassende faag gaan zoeken. Dit duurt vaak enkele dagen. Bij een acute infectie zijn bacteriofagen dus sowieso ongeschikt. En veel bacteriesoorten kennen grote hoeveelheden subtypen. Dat maakt de behandeling lastig. Antibiotica zijn wel werkzaam tegen meerdere soorten bacteriën. Dit is ook de reden dat behandeling met antibiotica meer succes kreeg.

Fagen als medicijn

De kennis over de precieze werking van bacteriofagen bij behandeling van infecties is nog beperkt. Denk bijvoorbeeld aan hoe ze zich gedragen in het lichaam, welke dosering en behandelduur nodig zijn en wat de risico’s zijn van gebruik. Zoals eerder benoemd zijn bacteriofagen niet geschikt om acute infecties te behandelen, maar in theorie zouden ze bij chronische infecties wel kunnen werken. Bijvoorbeeld voor oppervlakkige huidinfecties.

Daar komt bij dat de huidige Europese wet- en regelgeving voor geneesmiddelen niet gemaakt is voor patiëntspecifieke biologische producten, zoals bacteriofagen. In Europees verband wordt erover nagedacht om de wet- en regelgeving voor biologische producten te veranderen. In andere sectoren, zoals landbouw en voedselproductie, gelden minder strenge regels voor werkzaamheid en het gebruik van deze producten dan voor gebruik bij mensen. In deze sectoren worden fagen al wel ingezet.

Lees verder op ResistentiePreventie.nl