Het is hier toch geen ziekenhuis?

In de workshop Het is hier toch geen ziekenhuis tijdens het congres Aanpak antibioticaresistentie in de ouderenzorg vertelde Paul Caesar (deskundige infectiepreventie bij Zorggroep Alliade) over het belang van een goed infectiepreventiebeleid, ook in het verpleeghuis.

Caesar weet nog precies wat hij te horen kreeg toen hij als deskundige infectiepreventie vanuit ziekenhuis Tjongerschans gedetacheerd werd naar Alliade en daar vertelde over zijn werk: “Het is hier toch geen ziekenhuis”. Een reactie die iedereen die in een verpleeghuis werkt zal herkennen. ‘Toch ligt ook in het verpleeghuis het risico op zorg gerelateerde infecties altijd op de loer’, vertelde hij, ‘het gaat immers om kwetsbare mensen. Bovendien is sprake van beweging van mensen tussen verpleeghuis en ziekenhuis. En op het moment dat iemand in het verpleeghuis wordt opgenomen, weten we niet wat die bij zich draagt. Infectiepreventie moet dus toch écht meer aandacht krijgen in verpleeghuizen.’ En om te onderstrepen hoe moeilijk het is om dit voor elkaar te krijgen, toonde hij mediaberichten van de afgelopen vijf jaar over de tekortkomende aandacht voor het onderwerp in de verpleeghuissector. ‘Misschien hebben we wat meer aantrekkelijke campagnes nodig’, stelde hij, en hij toonde een advertentie voor handdesinfectans, afgebeeld op een poster van het parfum J’adore.

Strijdplan nodig

Caesar werd echter snel weer serieus. ‘Het scenario waarmee we te maken hebben is tien miljoen MRSA-doden in 2050’, zei hij. ‘We hebben dus een strijdplan nodig, ook voor de thuiszorg trouwens want daar is het even belangrijk als in het verpleeghuis.’ Hij liet in hoog tempo een aantal vragen de revue passeren om de parate kennis van de aanwezigen te testen. Wat zijn de belangrijkste verspreiders van micro-organismen? (de handen) Hoeveel mensen wassen hun handen niet? (een op de vijf) Hoeveel procent van degenen die dat wel doet gebruikt geen zeep? (dertig procent) Hoe is de compliance voor handhygiëne in de zorg? (35 procent) Wat is de belangrijkste reden om het niet te doen? (vergeten) Hoeveel procent van de antibiotica kuren wordt onterecht voorgeschreven? (25 procent) Hoe ontstaat resistentie? (niet alleen door overmatig en onjuist gebruik, maar ook door verspreiding via diverse routes)
Het was een trieste opsomming van feiten, daarover waren alle aanwezigen het eens. ‘Het is dus zaak altijd de basishygiëne op orde te hebben’, concludeerde Caesar. ‘Dit vraagt om bewustwording, scholing, eigenaarschap en eenvoudige protocollen. Eigenlijk is het heel simpel: tachtig procent van goede infectiepreventie zit in goede handhygiëne.

Ik doe HIP

Toch blijkt het in de praktijk bijzonder moeilijk om zorgprofessionals te bewegen tot een goede handhygiëne en die ook structureel vol te houden. Ook de campagne van de WHO – vijf momenten van handhygiëne – heeft niet gebracht wat ervan werd gehoopt. Caesar vertelde over de talloze kreten die hij had uitgeprobeerd om het onderwerp op de agenda te zetten. “Handen wassen na het plassen”. “Make infection prevention great again. Clean hands count” (met een foto van Trump). En nog veel meer. ‘Het was het allemaal niet’, concludeerde hij. ‘En bovendien: het punt is gewoon dat er geen consequenties zijn als je je handen niet wast of toch sieraden draagt. Als je in een paprikakwekerij één keer een paprika beschadigt met een ring krijg je een waarschuwing, de tweede keer word je ontslagen.’ Zo ver zou hij voor de zorg niet willen gaan. ‘We zijn bij Alliade gewoon schortjes en handschoenen gaan gebruiken’, vertelde hij. ‘En dan ontstaat op een gegeven moment vanzelf de situatie dat bewoners een medewerker erop gaan wijzen als die geen schortje draagt. Dat werkt. Ook hebben we inmiddels een hygiëne ambassadeur aangesteld. Het uiteindelijke doel van mijn strijdplan is dat we het gewoon beter gaan doen dan het ziekenhuis.’ De T-shirts waarmee hij extra aandacht gaat vragen voor hygiëne en infectiepreventie zijn er al. “Ik doe HIP” staat erop.

Lees verder